Ի՞նչ է իրականում երաշխավորված խաղաղությունը Հայաստանի համար և որքանո՞վ է այն իրագործելի ներկա աշխարհաքաղաքական պայմաններում։

Այս հարցը, որը հաճախ հնչում է հանրային քննարկումներում, պահանջում է խորը վերլուծություն և ռազմավարական մտածողություն։ Ես, որպես քաղաքագետ, կարծում եմ, որ «երաշխավորված խաղաղության» հասկացությունը պետք է դիտարկել մի քանի հիմնարար ասպեկտներով՝ ի տարբերություն պարզապես «խաղաղության» պայմանի։

Երաշխավորված խաղաղությունը նշանակում է ոչ միայն զինված հակամարտության բացակայություն, այլև մի պայմանավորվածություն, որը հիմնված է մի քանի հիմնաքարերի վրա։

Ի՞նչ է երաշխավորված խաղաղությունը։

Այն պետք է հիմնվի չորս հիմնական սյուների վրա։

1. Համապարփակ անվտանգության համակարգ։ Սա ենթադրում է, որ Հայաստանը ունի հստակ սահմաններ, որոնք ճանաչված են ոչ միայն հարևան երկրների, այլև միջազգային հանրության կողմից։ Այս սահմանները պաշտպանվում են հզոր և հուսալի զինված ուժերով, որոնք համապատասխանում են ժամանակակից սպառազանությանը։ Պաշտպանական ունակությունը պետք է լինի ոչ միայն զորքերի և սպառազանության հարց, այլև տեխնոլոգիական զարգացման և ռազմավարական մտածողության հարց։

2. Տնտեսական անկախություն և զարգացում։ Խաղաղությունը չի կարող լինել կայուն, եթե երկիրը տնտեսապես կախված է մեկ կամ մի քանի երկրից, որոնց հետ հարաբերությունները կարող են հանկարծակի փոխվել։ Հայաստանը պետք է զարգացնի իր տնտեսությունը՝ դիվերսիֆիկացնելով արտահանման շուկաները, ներգրավելով արտասահմանյան ներդրումները և ստեղծելով հզոր տնտեսական հիմք, որը կկարողանա դիմակայել ցանկացած արտաքին ճնշման։ Այս հիմքը պետք է հիմնված լինի ոչ միայն ռեսուրսների, այլև մարդկային կապիտալի, գիտելիքների և նորարարությունների վրա։

3. Համալիր դիվանագիտական հարաբերություններ։ Սա նշանակում է ոչ միայն հարևան երկրների հետ բարեկամական հարաբերությունների հաստատում, այլև հզոր դաշնակիցների և գործընկերների ցանցի ստեղծում։ Հայաստանը պետք է ակտիվորեն մասնակցի միջազգային կազմակերպություններին, ամրապնդի իր կապերը ԵՄ-ի, ԱՄՆ-ի և այլ երկրների հետ՝ ստեղծելով միջազգային աջակցության ցանց, որը կկարողանա երաշխավորել երկրի անվտանգությունը։ Դիվանագիտությունը պետք է լինի ոչ միայն բանակցությունների գործիք, այլև ռազմավարական դաշինքների կառուցման և միջազգային իրավունքի պաշտպանության միջոց։

4. Համայնքային համընդհանուր համաձայնություն։ Խաղաղությունը պետք է ընկալվի ոչ միայն որպես պետական քաղաքականություն, այլև որպես հասարակական արժեք։ Սա ենթադրում է, որ հայ ժողովուրդը, անկախ իր քաղաքական նախասիրություններից, ընդունում է խաղաղության գաղափարը և պատրաստ է աշխատել դրա համար։ Այս համաձայնությունը պետք է արտահայտվի ոչ միայն խոսքերով, այլև գործողություններով՝ կրթության, մշակույթի և հասարակական կառույցների միջոցով։

Իրագործելի՞ է այս ամենը ներկա պայմաններում։

Այսպիսի երաշխավորված խաղաղության ստեղծումը բարդ և երկարատև գործընթաց է, որը պահանջում է ռազմավարական տեսլական, քաղաքական կամայություն և ժողովրդի համախմբված ջանքեր։

Ներկա աշխարհաքաղաքական պայմաններում, որոնք բնութագրվում են գլոբալ անկայունությամբ, տարածաշրջանային լարվածություններով և հակամարտություններով, այս նպատակի դեպի առաջընթացը դժվար է, բայց ոչ անհնար։

Հայաստանը պետք է շարունակի իր ռազմավարական ուղղվածությունը՝ կենտրոնանալով ներքին հզորության կառուցման վրա։ Սա նշանակում է բարեփոռմների իրականացում, կոռուպցիայի դեմ պայքար, իրավական պետության ամրապնդում և ժողովրդի կյանքի մակարդակի բարձրացում։

Այնուհետև, պետք է շարունակել ակտիվ դիվանագիտությունը՝ հիմնվելով «խաղաղության համար խաղաղություն» սկզբունքի վրա։ Սա նշանակում է ոչ միայն հարևան երկրների հետ հարաբերությունների կարգավորում, այլև հզոր դաշնակիցների հետ կապերի ամրապնդում, որոնք կկարողանան երաշխավորել Հայաստանի անվտանգությունը։

Վերջապես, պետք է հասկանալ, որ երաշխավորված խաղաղությունը ոչ թե վերջնական նպատակ է, այլ մի ընդհանուր ուղղություն, որի շուրջ պետք է կառուցել ամբողջական ռազմավարություն։ Այն պահանջում է անընդհատ ջանքեր, հարմարվողականություն և հստակ ռազմավարական մտածողություն՝ ապահովելու համար Հայաստանի անվտանգությունը և զարգացումը։