Հայաստանի տնտեսական վերածննդի ութ հիմնական քայլ

Իմ կարծիքով, «Առաջարկ Հայաստանին» նախաձեռնության կողմից ներկայացված մանրամասն ծրագիրը պարունակում է հստակ և կառուցվածքային քայլեր, որոնք կարող են դառնալ մեր երկրի տնտեսական ապագայի հիմնաքարը։ Այս փոխակերպումը կենտրոնացած է ներդրումային քաղաքականության և արդյունաբերության զարգացման վրա՝ ուղղված լինելով ոչ թե սպառողական, այլ արտադրողական տնտեսության կառուցմանը։

Ահա այդ ութ հիմնական ուղղությունները, որոնք, իմ կարծիքով, կարող են դառնալ մեր երկրի տնտեսական ապագայի հիմնաքարը։

1. Ներդրումային տնտեսության հաստատում

Հայաստանը պետք է անհապաղ անցնի ներդրումային տնտեսության մոդելին, որտեղ ներդրումների ներգրավումը կլինի պետական քաղաքականության առաջնային խնդիրը։ Սա նշանակում է, որ պետությունը պետք է դառնա ներդրողների համար ամենաթանկարժեք ակտիվը։ Կարճ ժամկետում անհրաժեշտ է իրականացնել «Մեկ պատուհանի» սկզբունքով ներդրումների ներգրավման համակարգ, որը կապահովի ներդրողների համար պարզ, արագ և թափանցիկ գործընթաց։ Պետությունը պետք է ակտիվորեն կանխի ներդրումների արտահոսքը՝ ստեղծելով բարենպաստ, կանխատեսելի և երկարաժամկետ պայմաններ՝ մեծածավալ ներդրումներ ներգրավելու համար։ Ընդհանուր նպատակն է հինգ տարիներ շուտով բարձրացնել ներդրումների և ՀՆԱ-ի հարաբերակցությունը 19%-ից մինչև 40%։

2. Արդյունաբերական հզորության վերականգնում

Հայաստանը պետք է վերադառնա իր պատմական դերը՝ որպես արդյունաբերական հզոր երկիր։ Սա նշանակում է, որ պետությունը պետք է ակտիվորեն խթանի բարձր տեխնոլոգիական արտադրությունների զարգացումը։ Ներկայում աշխատանքի բարձր արտադրողականության և նորարարական տեխնոլոգիաների հետ համատեղ, արդյունաբերության տեսակարար կշիռը ՀՆԱ-ի կառուցվածքում պետք է կրկնապատկվի՝ աշխատատեղերի և տնտեսական աճի համար հզոր հիմք ստեղծելով։ Պետությունը պետք է ակտիվորեն գործի դրվի «Արդյունաբերական քաղաքականության մասին» օրենքը՝ յուրաքանչյուր մարզում ստեղծելով առնվազն մեկ արդյունաբերական գոտի, որտեղ կենտրոնացված կլինեն արտադրական ձեռնարկությունները։

3. Տնտեսական կառուցվածքի փոփոխություն

Հայաստանի տնտեսության առկա կառուցվածքը, որտեղ առևտրի և ծառայությունների ոլորտը գերակշռում է (ավելի քան 60%), մինչդեռ իրական տնտեսական հատվածը (արդյունաբերություն, գյուղատնտեսություն և շինարարություն) կազմում է ընդամենը 30%, ստեղծում է անհավասարակշռություն։ Այս անհավասարակշռությունը պետք է կտրուկ փոփոխվի՝ արդյունավետ ներդրումային քաղաքականության միջոցով, որը կխթանի արտադրական ոլորտի զարգացումը։

4. Արդյունաբերական հզորության օգտագործում

Հայաստանը պետք է օգտագործի իր բնական հարստությունները՝ դրանք վերածելով ավելացված արժեք ունեցող արտադրանքի։ Օրինակ, տարեկան 450 հազար տոննա պղնձի խտանյութի մշակման արդյունքում կարելի է արտադրել 120 հազար տոննա մաքուր պղինձ, ինչը կվերագործարկի մալուխ և այլ ապրանքատեսակներ արտադրող ձեռնարկություններ։ Պետությունը պետք է խթանի նոր պղնձաձուլական ձեռնարկության կառուցումը և դրա հետ փոխկապակցված ծծմբաթթվի արտադրությունը՝ ծծմբաթթվից ստանալով ֆոսֆորային պարարտանյութեր, ներկեր և այլ ապրանքներ։ Սա կոչվում է արդյունաբերական սիմիոզ՝ մեկ ռեսուրսից ստանալով մի քանի արտադրանք։

5. Գիտության և արտադրության համագործակցության խթանում

Հայաստանը պետք է դառնա նաև բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերություն ունեցող երկիր։ Դրա համար պետությունը պետք է խթանի գիտության և արտադրության միջև կապը՝ ստեղծելով կիրառական գիտություն-արտադրություն կապի համար հարմարավետ միջավայր։ Սա նշանակում է, որ պետությունը պետք է աջակցի գիտական հետազոտությունների ֆինանսավորմանը, որոնք ուղղված են արտադրական խնդիրների լուծմանը։

6. Էներգետիկ ինքնահամարձակություն

Հայաստանը պետք է օգտագործի իր ռեսուրսները՝ ապահովելով էներգետիկ անվտանգությունը։ Կարճ ժամկետում հնարավոր է գազի և էլեկտրաէներգիայի սակագների առնվազն 10% իջեցում։ Ուղղակիորեն պետք է գործարկել Իրան-Հայաստան-Վրաստան-Ռուսաստանի Դաշնություն էներգետիկ միջանցքը՝ դառնալով տարածաշրջանի էներգետիկ հանգույց։

7. Արտահանման խթանում

Պետությունը պետք է մշակի և իրականացնի համապարփակ արտահանման խթանման ծրագիր։ Յուրաքանչյուր մարզում և համայնքում պետք է ստեղծվեն ժամանակակից կայաններ՝ հագեցած տարայավորման, փաթեթավորման սարքավորումներով, սառնարանային և պահեստային տնտեսություններով, որոնք կապահովեն արտադրողներին իրենց ապրանքների իրացման հարցում։ Սա կօգնի մեր արտադրողներին մ