Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և ԱՄՆ փոխնախագահ Ջո Բայդենի հանդիպման արդյունքում ստորագրված միջուկային համագործակցության մասին համաձայնագիրը մեծ ուշադրություն է գրավել արևմտյան վերլուծական շրջանակներում։ Այս քայլը, որը նախատեսում է ամերիկյան տեխնոլոգիաների և ծառայությունների ներգրավումը, ոչ միայն նոր էներգետիկ ուղղություն է բացում Հայաստանի համար, այլև ունի ռազմաքաղաքական հզոր նշանակություն՝ ազդելով տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական դինամիկայի վրա։
Չեխական iDNES.cz պարբերականի վերլուծաբան Ադամ Հաջեկը նշում է, որ գրեթե բոլոր արևմտյան փորձագետները համաձայն են այն կարծիքի, թե Մեծամորի ատոմակայանը, որը հիմնականում ապահովում է Հայաստանի էներգետիկ կարիքների մոտ 40%-ը, իրական վտանգ է ներկայացնում ոչ միայն Հայաստանի, այլև նրա հարևան երկրների՝ Վրաստանի, Թուրքիայի, Ռուսաստանի հարավի և Իրանի համար։
Հաջեկի կարծիքով, Եվրամիությունը բազմիցս փորձել է ֆինանսապես խրախուսել Հայաստանին փակել իր 448 ՄՎտ հզորությամբ ատոմակայանը, սակայն առանց հաջողության։ Հայաստանի իշխանությունները, «Ռոսատոմ»-ի և այլ մասնագիտական կազմերի օգնությամբ, արդեն երկու անգամ արդիականացրել են կայանը՝ նախատեսելով այն շահագործել առնվազն մինչև 2036 թվականը։
Ստորագրված համաձայնագիրը սահմանում է իրավական շրջանակ ամերիկյան տեխնոլոգիաների, վառելիքի և ծառայությունների արտահանման համար։ Այն նաև բացում է դռներ ամերիկյան ընկերությունների համար՝ Մեծամորի ատոմակայանը փոքր մոդուլային ռեակտորներով փոխարինելու պայմանագրերի համար մրցույթներ անցկացնելու համար։ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջո Բայդենը այս համագործակցությունը բնութագրել է որպես «դասական փոխշահավետ իրավիճակ»՝ նշելով, որ այն օգուտ կտա և՛ Հայաստանին, և՛ Միացյալ Նահանգներին։
Վերլուծաբանը նշում է, որ այս լուծումը լավագույնն է համարվում ԱՄՆ-ի, Թուրքիայի և եվրոպական երկրների համար, քանի որ այն կօգնի Հայաստանին նվազեցնել իր կախվածությունը Ռուսաստանից։
Հաջեկի վերլուծության համաձայն՝ այս քայլը Ռուսաստանի համար հանդիսանում է «վերջին նշանը»՝ ցույց տալով, որ Հարավային Կովկասում Ռուսաստանի դիրքերը թուլանում են։ Նա նշում է, որ Ռուսաստանի «Ռոսատոմ» ընկերությունը վերջին պահին փորձել է դիմադրել՝ առաջարկելով «համալիր համագործակցություն» նոր ռեակտորի կառուցման գործում, սակայն այդ առաջարկը Հայաստանում լայն արձագանք չի ստացել։
Վերլուծաբանը կարծում է, որ Նիկոլ Փաշինյանը վաղուց հստակեցրել է, որ նոր միջուկային հզորությունների կառուցումը պետք է լինի ազգային անվտանգության հարց, ոչ թե պարզապես ֆինանսական։ Ըստ նրա՝ վարչապետը վստահ է, որ այս միջուկային «բարեկամությունը» ԱՄՆ-ի հետ, Ադրբեջանի հետ խաղաղության հաստատումը և Թուրքիայի հետ սահմանների բացումը կօգնեն նրան հաղթել հուլիսին կայանալիք խորհրդարանական ընտրություններում։
