Իրանի ղեկավարման համակարգում սպանությունից հետո առաջացած ճգնաժամը

Երեքշաբթի գիշերը Իրանի Ազգային անվտանգության գերագույն խորհրդի քարտուղար Ալի Լարիջանիի սպանությունը հանգեցրեց երկրում աննախադեպ համակարգային ճգնաժամի։ Այս իրադարձությունը ոչ միայն կորցրեց Իրանի քաղաքական դաշտի հզորագույն գործիչներից մեկին, այլև խորը ճեղք ստեղծեց երկրի կառավարման համակարգում։

Իրավիճակը բարդացավ նրանով, որ Լարիջանին, Խամենեիի սպանությունից հետո, դարձել էր «խորքային պետության» ղեկավարը։ Նա միաժամանակ հաջողությամբ համատեղում էր պահպանողական և չափավոր բարեփոխիչ ուղղությունների ներկայացուցչի դերը՝ կոորդինացնելով երկրի ներքին և արտաքին քաղաքականությունը։ Փաստացի, նա դարձել էր երկրի տարբեր ինստիտուտների կառավարման կենտրոնը։

Այսպիսով, Իրանի կառավարման համակարգում ձևավորվել էր երկու հիմնական բևեռ։ Մեկը՝ Ալի Լարիջանիի գլխավորությամբ բոլոր ինստիտուտների կոորդինացիան, մյուսը՝ Իրանի Իսլամական հեղափոխության պահակախմբի (ԻՀՊԿ) ղեկավար կառույցը, որը գլխավորում էին չորս հզոր գործիչ՝ ներկայիս փաստացի ղեկավար Ահմադ Վահիդին, նախկին ղեկավար Մոհամմադ Ալի Ջաֆարին, հետախուզական կառույցի նախկին ղեկավար Հոսեյն Թաեբը և Իրանի Խորհրդարանի խոսնակ Մոհամմադ Բաղեր Ղալիբաֆը։

Սակայն Լարիջանիի հեղինակությունը և ազդեցությունը գերազանցում էր Ղալիբաֆի հնարավորությունները։ Նրա սպանությունից հետո երկրի նախագահ Փեզեշկյանը հայտնվեց առկախված վիճակում, քանի որ Լարիջանին համարվում էր նրա հիմնական աջակցողը։

Իսրայելի կողմից կատարված սպանությունը, ըստ վերլուծությունների, ուղղված էր ոչ թե պարզապես մեկ գործչի դեմ, այլ Իրանի չափավոր ուղղության ներկայացուցչի՝ ԱՄՆ-ի հետ հնարավոր համաձայնության հասնելու հիմնական կապի կտրմանը։ Այս ակնարկը վերջերս հստակ արտահայտվել էր նաև ԱՄՆ նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփի կողմից։

Այսպիսով, Իսրայելի նպատակն է կազմալուծել Իրանի կառավարումը՝ այն հանգեցնելով ԻՀՊԿ-ի ծայրահեղական խմբի ձեռքերին։ Եթե սպանվեն նաև ԻՀՊԿ-ի ներկայիս ղեկավարը, նախկին ղեկավարը, հետախուզական կառույցի նախկին ղեկավարը և խորհրդարանի խոսնակը, ապա Իրանում կվերանա կենտրոնական կառավարումը, ինչը կհանգեցնի ԻՀՊԿ-ի աստիճանական փլուզման։

Սակայն, եթե ԻՀՊԿ-ն կարողանա իր շարքերից մշտապես նոր ղեկավարներ հրապարակել, ապա դա կնշանակի, որ ԱՄՆ-ն կարող է հայտնվել երկարատև պատերազմական գործողության մեջ, որը կնմանվի վիետնամական պատմությանը։ Այսպիսի սցենարը, սակայն, դժվար թե մարսվի 21-րդ դարում՝ նավթի գների աճի պայմաններում, որը կարող է հանգեցնել նոր համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի։

More From Author

Իրանի հետախուզության նախարարը և Ազգային անվտանգության խորհրդի քարտուղարը զոհվել են ավիահարվածի հետևանքով

Իմ մտքերը Ռոբերտ Քոչարյանի ելույթի և մեր հասարակության ընտրության մասին